Presidenti amerikan Donald Trump ka rikthyer kërcënimet për një sulm ndaj një kompleksi të fshehtë nëntokësor në Iran, i njohur si “Pickaxe Mountain”, një objekt që ndodhet pranë impiantit bërthamor të Natanzit dhe që prej vitesh është në vëmendjen e ekspertëve ndërkombëtarë.
Kompleksi, që në Iran njihet si Kuh-e Kolang Gaz La, ndodhet rreth 220 kilometra në jug të Teheranit dhe vetëm rreth dy kilometra larg objektit të pasurimit të uraniumit në Natanz. Pikërisht në këtë zonë Irani ka dy qendra të rëndësishme për pasurimin e uraniumit.
Megjithëse pak detaje janë bërë publike për këtë objekt, analizat e ekspertëve sugjerojnë se ai është ndërtuar thellë brenda malit, rreth 100 metra nën sipërfaqe, duke e bërë një nga objektet më të vështira për t’u goditur.
Sipas Institutit për Shkencë dhe Siguri Ndërkombëtare, një organizatë amerikane që monitoron programet bërthamore, ndërtimi i kompleksit nisi në vitin 2020, pas një shpërthimi në objektin e Natanzit. Autoritetet iraniane në atë kohë e cilësuan ngjarjen si sabotim.
Ish-kreu i programit bërthamor iranian, Ali Akbar Salehi, kishte deklaruar më herët se Teherani po ndërtonte “një sallë moderne, më të madhe dhe më gjithëpërfshirëse në zemër të malit pranë Natanzit”, për prodhimin e centrifugave të avancuara.
Centrifugat janë pajisje që përdoren për pasurimin e uraniumit, një proces kyç për prodhimin e karburantit bërthamor, por që mund të përdoret edhe në zhvillimin e armëve bërthamore nëse pasurimi arrin nivele të larta.
Agjencia Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA) ka bërë të ditur më herët se Irani kishte njoftuar për aktivitete bërthamore në këtë lokacion. Drejtori i përgjithshëm i IAEA-së, Rafael Grossi, ka thënë se vendosja e objekteve të ndjeshme nën tokë është pjesë e një strategjie të qëllimshme të Teheranit për mbrojtjen e kapaciteteve të tij.
Imazhet satelitore të analizuara nga ekspertët kanë treguar disa hyrje tunelesh dhe një mur të ri sigurie rreth kompleksit, duke rritur dyshimet se objekti po përgatitet për përdorim të mëtejshëm.
Megjithatë, pavarësisht kërcënimeve të Trumpit, ai më herët ka deklaruar se shërbimet amerikane të inteligjencës nuk kanë vërejtur aktivitet të rëndësishëm në këtë kompleks.
Ekspertët paralajmërojnë se një sulm ndaj “Pickaxe Mountain” do të ishte një operacion jashtëzakonisht i vështirë. Thellësia e objektit dhe mbrojtja natyrore nga shkëmbinjtë mund ta bëjnë atë të paarritshëm edhe për disa nga bombat më të fuqishme amerikane për depërtim në bunkerë.
Sipas vlerësimeve të sigurisë, kompleksi mund të ketë një rol të rëndësishëm në rikthimin e kapaciteteve të Iranit për prodhimin e centrifugave të avancuara, edhe pse ende nuk dihet saktësisht se kur mund të jetë plotësisht funksional.
Tensionet mes Uashingtonit dhe Teheranit vazhdojnë të mbeten të larta, ndërsa programi bërthamor iranian mbetet një nga çështjet më të ndjeshme në marrëdhëniet ndërkombëtare.
