Shkruan: Valon Murati
Islami nuk është një dukuri e përkohshme që mund të gjykohet nga një dokument i dyshimtë apo nga interpretimi subjektiv i një individi. Është një traditë e madhe fetare, intelektuale dhe qytetëruese, e cila për shekuj ka ndikuar në formimin e shoqërive, kulturës, arsimit dhe mendimit njerëzor. Në Kosovë, Islami është gjithashtu pjesë e pandashme e historisë dhe identitetit të një pjese të madhe të shoqërisë sonë. Prandaj, çdo përpjekje për ta paraqitur Islamin përmes akuzave të pabazuara ose materialeve të pakonfirmuara duhet të përballet me argumente, jo me heshtje.
Mbrojtja e Islamit nuk do të thotë t’i ikësh kritikës. Përkundrazi, një besim që ka mbijetuar për shekuj nuk ka nevojë të frikësohet nga pyetjet apo debati. Ajo që duhet kundërshtuar është keqpërdorimi i historisë, manipulimi i burimeve dhe paraqitja e pretendimeve të pakontrolluara si fakte.
Në këtë kontekst, është veçanërisht problematike kur një profesor i filozofisë, i cili duhet të jetë shembull i mendimit kritik, përdor një dokument të atribuar një agjenti serb si bazë për pretendime ndaj Islamit, pa dëshmuar në mënyrë bindëse autenticitetin, autorësinë, origjinën dhe kontekstin e tij. Një dokument nuk bëhet automatikisht dëshmi historike vetëm sepse është shkruar në një letër, është publikuar në internet apo i përshtatet një teorie të caktuar.
Nëse ky dokument është pa burim të verifikueshëm, pa autorësi të qartë dhe pa mbështetje nga dokumente të tjera të pavarura, atëherë vlera e tij si dëshmi historike duhet të vihet seriozisht në pikëpyetje. Aq më tepër kur ekziston dyshimi se materiali është hartuar në mënyrë amatore ose me ndihmën e inteligjencës artificiale. Një akademik nuk duhet të kërkojë që publiku ta pranojë një material vetëm për shkak të pozitës së tij; përkundrazi, autoriteti akademik kërkon verifikim dhe përgjegjësi më të madhe.
Prandaj, para se të përdoret një dokument i tillë për të goditur Islamin, pyetjet themelore janë të pashmangshme: Kush e ka shkruar? Kur është shkruar? Ku është arkivuar? Cili është burimi origjinal? A është verifikuar nga historianë dhe ekspertë të pavarur? A ekzistojnë burime të tjera që e konfirmojnë?
Pa përgjigje të qarta ndaj këtyre pyetjeve, çdo përfundim i nxituar mbetet thjesht pretendim, jo fakt historik.
Dhe këtu qëndron edhe paradoksi: sa më shumë që Islami sulmohet me argumente të dobëta, aq më shumë ekspozohet dobësia e vetë argumentit dhe jo dobësia e Islamit. Besimtarët nuk kanë nevojë të frikësohen nga një debat serioz. Por kanë të drejtë të kërkojnë që, kur sulmohet feja e tyre, të përdoren të njëjtat standarde të provës dhe të përgjegjësisë që kërkohen në çdo fushë tjetër akademike.
Nëse duam një Kosovë me mendim të lirë dhe debat intelektual, atëherë duhet të kërkojmë më shumë se deklarata dhe dokumente të pakonfirmuara. Duhet të kërkojmë fakte, burime, metodologji dhe përgjegjësi akademike. Islami mund të kritikohet, por nuk mund të gjykohet me propagandë; historia mund të interpretohet, por nuk mund të ndërtohet mbi dokumente pa verifikim.
