Sot mbushen plot 148 vjet nga themelimi i Lidhjes Shqiptare të Prizrenit, një prej ngjarjeve më kapitale të shekullit XIX dhe momenti historik që shënoi fillimin e organizimit të strukturuar politik e ushtarak kombëtar për mbrojtjen e trojeve dhe identitetit shqiptar.
Më 10 qershor 1878, nën presionin e rrezikut të madh që kanosej nga Traktati i Shën Stefanit dhe vendimet e Kongresit të Berlinit, krerët dhe delegatët nga të gjitha trojet shqiptare u mblodhën në Prizren për t’i dalë zot fateve të kombit.
Ideologët dhe tri objektivat kryesore
Punimet e këtij kuvendi historik u drejtuan nga Iljaz Pashë Dibra, ndërsa programi politik mbante vulën e mendjeve më të ndritura të Rilindjes Kombëtare, si Sami Frashëri, Pashko Vasa, Abdyl Frashëri dhe Jani Vreto. Në këtë forum, shqiptarët artikuluan qartë tri objektiva strategjike:
- Kundërshtimin e prerë të copëtimit të trojeve shqiptare nga fuqitë e huaja dhe shtetet fqinje.
- Bashkimin e të gjitha tokave shqiptare në një vilajet të vetëm autonom brenda Perandorisë Osmane.
- Afirmimin e shqiptarëve si komb më vete në sytë e diplomacisë evropiane, duke dëshmuar unitet të plotë pavarësisht dallimeve fetare.
Atributet e një qeverie dhe qëndresa ushtarake
Përtej një organizimi deklarativ, Lidhja e Prizrenit formoi një Komitet Kombëtar, i cili funksionoi me atributet e plota të një qeverie të përkohshme. Ky organ mori përsipër udhëheqjen politike, diplomatike dhe organizimin ushtarak në terren përmes nënkomiteteve krahinore.
Roli i saj u bë jetik sidomos në mbrojtjen e territoreve në veri të vendit. Forcat vullnetare shqiptare, nën udhëheqjen e figurave si Ali Pashë Gucia dhe Hodo Beg Sokoli, organizuan një qëndresë heroike duke arritur të mbronin me armë në dorë zonat e Plavës, Gucisë, Hotit dhe Grudës nga aneksimi.
Trashëgimia historike
Megjithëse veprimtaria e saj u shtyp me forcë nga Perandoria Osmane në vitin 1881, Lidhja Shqiptare e Prizrenit mbetet në histori si simboli më i pastër i unitetit kombëtar. Ajo hapi rrugën e pakthyeshme drejt shpalljes së Pavarësisë në vitin 1912 dhe shërben edhe sot si një kujtesë e fuqishme për ruajtjen e identitetit, forcimin e unitetit dhe mbrojtjen e interesave kombëtare në çdo kohë.
